Reżyseria: Janusz Majewski
W rolach głównych: Adam Wróblewski, Antoni Królikowski, Artur Żmijewski
Polska 2010
czas projekcji: 108 min
dystrybucja: Monolith Plus
premiera: 15 kwietania 2011
Ciepła i pełna humoru opowieść o dojrzewaniu w pierwszych burzliwych latach powojennej Polski.
Film w reżyserii Janusza Majewskiego ( m.in. „Zaklęte rewiry”, „C.K. Dezerterzy”,”) z udziałem wybitnych aktorów (Marek Kondrat, Olgierd Łukaszewicz, Marian Opania, Wiktor Zborowski, Artur Żmijewski, Wojciech Pszoniak) i utalentowanych debiutantów (Adam Wróblewski, Dawid Kot, Mikołaj Jodliński, Adam Zduńczyk). Podobnie jak w „Stowarzyszeniu umarłych poetów” Petera Weira zaglądamy do szkolnej klasy, by razem z bohaterami przeżywać walkę, jaką toczy w nich biologia i polityka, natura i obyczaje, potrzeba wolności i opresyjny system. Zanim główny bohater i jego rówieśnicy przystąpią do tytułowej Małej matury, egzaminu kończącego naukę w gimnazjum, zostaną poddani sprawdzianowi z dojrzałości życiowej, który przyjdzie im zdać w niełatwych, powojennych czasach.
Ludwik (Adam Wróblewski), repatriant ze Lwowa, przyjeżdża z rodzicami do Krakowa, gdzie rozpoczyna naukę w jednym z renomowanych gimnazjów. Jako „nowy” pragnie zyskać uznanie i akceptację nie tylko kolegów, ale i nauczycieli. W chłopcu narasta fala sprzecznych emocji. Pierwsze, miłosne zauroczenia przeplatają się z podziwem dla starszych kolegów i buntem przeciw niesprawiedliwej, karmiącej naród kłamstwem władzy. Szkolna codzienność staje się ostoją zwyczajności w tych trudnych, powojennych czasach. Nauczyciele pomni swej roli, skutecznie tłumią sztubackie żarty uczniów, sami nie pozostając im dłużni.
Przy okazji zamieszek, w czasie wizyty Stanisława Mikołajczyka w Krakowie, Ludwik zostaje zatrzymany i spędza noc w milicyjnym areszcie. Zdarzenie to przynosi mu powszechne uznanie wśród kolegów. Równolegle z przemianami, jakie wymusza sytuacja polityczna, w chłopcach buzują hormony. Zainteresowanie płcią przeciwną i jej walorami fizycznymi daje swój wyraz w czasie akademii szkolnej z udziałem koleżanek z żeńskiego gimnazjum. Ich obecność skupia na sobie uwagę kolegów, pobudzając zmysły i fantazje kłębiące sie w głowach dorastających chłopców. Erotyczne fascynacje głównego bohatera znajdują też upust w czasie wizyt u Mecenasowej Halberowej - młodej, atrakcyjnej mężatki, która poza zdolnym korepetytorem dostrzega w Ludwiku również przystojnego młodzieńca. Idolem Ludwika staje się Marek, starszy o dwa lata kolega, uciekinier z Warszawy, uczestnik Powstania. Fascynacja i podziw dla starszego kolegi rorpoczyna się podczas akademii szkolnej, gdzie Marek wygłasza błyskotliwy odczyt, poświecony Konstytucji 3 Maja. Kierowany patriotycznymi pobudkami Marek, wraz ze swym przyjacielem Bogdanem, postanawiają założyć tajną organizację opozycyjną, która ma na celu krzewienie prawdy o przeszłości i historii Polski, przeciwstawiającej się kłamstwom komunistów, sterowanych przez Moskwę. Podczas przypadkowej akcji rannemu Markowi udaje się uciec, a ukrywający się Bogdan, ginie w niewyjaśnionych okolicznościach. Marek wpada w ręce milicji i staje przed sądem wojskowym. Oskarżony o najcięższe zbrodnie przeciwko Polsce, zostaje skazany na śmierć. Ludwik dowiaduje się o tym w dniu, w którym zdaje maturę.
Źródło: mat. dystr.
